Czy możliwe jest przekształcenie jednoosobowej działalności gospodarczej w spółkę cywilną?

Zdarzało się, że nasi klienci zwracali się do nas z pytaniem na czym polega i jak przebiega przekształcenie działalności gospodarczej w spółkę cywilną. Zupełnie niezamierzenie popełniali błąd i niezasadnie przyjmowali, że można przekształcić działalność gospodarczą w spółkę cywilną. Przepisy prawa nie przewidują wprost takiej możliwości. Istnieje natomiast możliwość zawarcia umowy spółki cywilnej pomiędzy przedsiębiorcami (co najmniej dwoma), a także wniesienie do spółki cywilnej wkładu w postaci przedsiębiorstwa.

Czym jest spółka cywilna?

Spółka cywilna jest umową pomiędzy przedsiębiorcami, a zatem podmiotami prowadzącymi działalność gospodarczą, w tym również osobami fizycznymi prowadzącymi działalność gospodarczą w formie jednoosobowej działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 860 KC przez umowę spółki wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób oznaczony, w szczególności przez wniesienie wkładów. W konsekwencji do zawarcia umowy spółki cywilnej niezbędnym jest zawarcie umowy przez wspólników będących przedsiębiorcami.

Zawarcie umowy spółki skutkuje powstaniem stosunku o charakterze zobowiązaniowym pomiędzy wspólnikami, którzy zobowiązują się względem wszystkich pozostałych wspólników do dążenia do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób oznaczony. Zawarcie umowy spółki cywilnej nie tworzy zatem nowego podmiotu prawa. W rezultacie spółka cywilna, w przeciwieństwie do spółek handlowych, nie ma osobowości prawnej i nie jest przedsiębiorcą. Podmiotami praw i obowiązków, a także przedsiębiorcami w przypadku spółki cywilnej są jej wspólnicy i to oni zaciągają zobowiązania na własny rachunek i odpowiadają za zobowiązania spółki solidarnie całym swoim majątkiem, w tym majątkiem prywatnym.

Zatem nasi klienci mówiąc o przekształceniu działalności gospodarczej w spółkę cywilną mają na myśli zawarcie umowy spółki między przedsiębiorcami, przystąpienie przedsiębiorcy do już istniejącej spółki cywilnej lub wniesienie przedsiębiorstwa w formie wkładu do spółki cywilnej.

Przekształcenie jednoosobowej działalności w spółkę cywilną – forma prawna umowy spółki cywilnej

Umowa spółki cywilnej powinna zostać zawarta na piśmie. Jednak wymóg formy pisemnej został zastrzeżony wyłącznie dla celów dowodowych, co oznacza, że w przypadku jej niezachowania umowa będzie ważna, ale w razie sporu trudniej będzie wykazać, że umowa o określonej treści została zawarta. Spisanie postanowień umowy pozwoli zatem wyeliminować wątpliwości w zakresie zasad wzajemnej współpracy wspólników i powinno być preferowane w przypadku podjęcia zamiaru o zawarciu umowy spółki cywilnej.

Należy jednak pamiętać, że z uwagi na rodzaj wkładu wnoszonego przez wspólników koniecznym może okazać zachowanie innej formy, np. aktu notarialnego w przypadku wniesienia wkładu w postaci nieruchomości lub formy pisemnej z podpisami poświadczonymi notarialne w przypadku wniesienia wkładu w postaci przedsiębiorstwa.

Elementy umowy spółki cywilnej

Jak wskazano powyżej umowa powinna określać przede wszystkim zobowiązanie wspólników do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego oraz sposób, w jaki wspólnicy będą dążyć do osiągniecia tego celu. Współdziałanie może nastąpić np. poprzez wniesienie wkładów przez wspólników. Przedmiot wkładu został określony dość szeroko, bowiem wkład może polegać na wniesieniu do spółki własności lub innych praw lub na świadczeniu usług. Wkładem może być także przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 551 KC. Przy czym spornym pozostaje to czy jest możliwość zwarcia umowy spółki, w której żaden ze wspólników nie zobowiąże się do wniesienia wkładów. Natomiast umowa również może przewidywać inny sposób działania w celu dążenia do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego. Oprócz powyższego w umowie spółki cywilnej należy wskazać także osoby wspólników. Te przesłanki przesądzają o tym, czy daną umowę można zakwalifikować jako umowę spółki cywilnej. Wszelkie pozostałe postanowienia nie są obowiązkowe jednak warte uwzględnienia. Wśród przykładów można wskazać postanowienia dotyczące miejsca prowadzenia wspólnej działalności, sposobu prowadzenia spraw spółki i jej reprezentacji, udziału w zyskach i stratach, ograniczeń co do czasu trwania spółki itp.

Przekształcenie jednoosobowej działalności w spółkę cywilną a wpis do CEiDG

Spółka cywilna, odmiennie niż spółki handlowe, nie podlega rejestracji w rejestrze przedsiębiorców KRS ani wpisowi do CEiDG. Wpisowi do CEIDG podlegają natomiast wspólnicy tej spółki będący osobami fizycznymi. Wspólnicy muszą uzyskać wpis przed podjęciem działalności w postaci spółki cywilnej. Po zawarciu umowy spółki cywilnej wspólnicy powinni uzyskać dla spółki odrębny numer REGON i NIP oraz zaktualizować wpis w CEiDG.

Wpływ umowy spółki cywilnej na dotychczasowe stosunki prawne wspólników

W tym miejscu warto podkreślić, że w przypadku tradycyjnych przekształceń zasadą jest, że podmiot przekształcony wstępuje w prawa i obowiązki podmiotu przekształcanego. W przypadku spółki cywilnej problem ten jest złożony. Przyjmuje się, że zawarcie umowy spółki cywilnej pomiędzy przedsiębiorcami, którzy dotychczas prowadzili działalność gospodarczą samodzielnie, powoduje, że umowa taka co do zasady nie wywiera wpływu na stosunki prawne, w jakich ci przedsiębiorcy pozostawali. W konsekwencji każdy z przedsiębiorców pozostanie stroną umów zawartych w ramach prowadzonej samodzielnie działalności gospodarczej. Jednocześnie wspólnicy nie będą ponosić solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania wynikające z tych umów, bowiem nie ma podstawy prawnej do przyjęcia solidarnej odpowiedzialności. Natomiast nieco inaczej sytuacja przedstawiać się będzie, gdy w umowie spółki wskazane zostanie, że przedsiębiorstwo każdego z przedsiębiorców dotychczas prowadzących indywidualną działalność gospodarczą zostaje wniesione do spółki tytułem wkładu. W takim przypadku należałoby przyjąć, że dochodzi do rozporządzenia przedsiębiorstwem w rozumieniu art. 552 KC. Oznacza to, że prawa wchodzące w skład przedsiębiorstwa przysługiwać będą odtąd obu wspólnikom, zaś odpowiedzialność solidarną za zobowiązania związane z danym przedsiębiorstwem ponosić będą wszyscy wspólnicy na podstawie art. 554 KC.[1]

O innych formach przekształceniach piszemy również w artykule: Przekształcenia spółki cywilnej w komandytową.

Jeśli zainteresował Państwa temat obsługi prawnej firm zapraszamy do kontaktu.

 

Autor: Patrycja Jurczok

[1] Art. 860 KC red. Załucki 2019, wyd. 1/Uliasz

Przeczytaj także:

Przekształcenie działalności gospodarczej w spółkę

Obsługa prawna spółek

Contact Us

We're not around right now. But you can send us an email and we'll get back to you, asap.

Start typing and press Enter to search

sprzedaż udziałów w spółceSpółka na Malcie